سوزش شديد و خشكى در سوراخهاى بينى و تشنگى و بىخوابى و زردى رخساره و چشم است . ب - اگر غلبه با مادهء خونى است ، سرگرانى و شايد همراه با تپش باشد . چهره باد مىكند ، چشم مىآماسد ، رنگ رخساره سرخ است ، تراوش از رگها ، خواب بدون اراده ، مشهود است . ج - اگر سوء مزاج با ماده است و آن مادهء سرد بلغمى است ، علامتش : احساس سرما ، آزار طولانى و زجر كشيدن از آن ، رنگ رخساره و چشم اندكى سرخ و اندكى زرد است . سرگرانى احساس مىشود و بيشتر سرگرانى به سبب مادهء بلغمى است ، تنبلى ، كندفهمى ، خواب‌آلودگى ، فراموشى ، رنگ سربى در روى و چشم و زبان . د - اگر سوء مزاج همراه مادهء سودايى است علامتش : سرگرانى كمتر ، بىخوابى بيشتر ، وسوسه‌ها ، انديشه‌هاى بىمعنى ، رنگ زرد مات پژمرده در رخساره و چشم و همهء اندامان . 7 - اگر سوء مزاج مغز سببش ورمهاى گرم است . علامتش : تب هميشگى ، ( لازمه ) ، سرگرانى ، تپش در سر ، سردردى كه به ته چشم سرايت مىكند ، شايد برآمدگى چشم رخ دهد ، درهم شدن عقل ، سرعت در نبض و حرارت ، اگر ورم گرم در خود مغز باشد ، نبض تمايل به موجى دارد و اگر ورم در حجاب مغز باشد نبض گرايش به اره‌اى ( منشارى ) دارد و درد شديدتر است . 8 - اگر سوء مزاج مغز از ورم بلغمى باشد . علامتش : فراموشكارى ، خواب‌آلودگى ، سرگرانى زياد ، نبض موجى ، فروهشتگى و هيجان در جسم . 9 - اگر سوء مزاج مغز از ورم سودايى باشد ، علامتش : بىخوابى ، وسوسه همراه سرگرانى ويژه ، سختى نبض . ما در بحث از سردرد ، علامتهاى نيرومندى و ناتوانى مغز و نشان خلطهايى كه بر مغز غالب آيند و علامات بيماريهاى ويژه به مغز و بيماريهاى شراكتى مغز با اندامان را آورده‌ايم . ازاين‌رو در اين بحث يادى از آنها نكرديم . باشد كه براى معلومات به بحث سردرد مراجعه شود و از آن استفاده گردد و به ساير بحثها منتقل شويم . فصل بيستم دستورهاى معالجه اگر بر آن شديم كه ماده‌اى را تخليه كنيم چه بايد كرد ؟ اگر علائم نشان داد كه آن ماده خون همراه دارد و آن خون بسيار است و همهء موادش كامل و بىكاستى است بايد رگ‌زنى را از قيفال شروع كرد و رگهايى را زد كه علاقه با سر دارند و در بحث رگ‌زنى ياد شده‌اند مانند رگهاى پيشانى ، بينى ، رگهاى اطراف گوش ، و بايد رگ‌زنى در طرفى صورت گيرد كه بر خلاف طرف دردمند باشد . اگر وضع را بغرنج ديديم و دانستيم كه خون غلبه كرده است « وداج » را مىزنيم و اگر خلطهاى ديگر هم غلبه كرده باشد باز بهتر است كه رگ زدن را از وداج شروع كنيم .